Zorganizowany ruch turystyczny na terenie Kielecczyzny ukształtował się w okresie zaborów w 1908 roku w ramach utworzonego dwa lata wcześniej w Warszawie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTTK). Góry Świętokrzyskie były wówczas jedynymi górami w granicach Królestwa Polskiego, dostępnymi dla mieszkańców zaboru rosyjskiego, jakie można było zwiedzać bez konieczności posiadania paszportu. Poza tym już za czasów Staszica Góry Świętokrzyskie były znane jako ciekawy teren badań fizjograficznych i historycznych. Aleksander Janowski (1866-1944) - współtwórca ruchu krajoznawczego w Polsce - napisał między innymi: Odcięci kordonem granicznym od Karpat i Tatr z Łysicy braliśmy miarę gór. Z jego inicjatywy uruchomione zostało 28 VIII 1910 roku pierwsze na terenie Kongresówki schronisko turystyczne w Świętej Katarzynie. Ruch ochrony przyrody Gór Świętokrzyskich zapoczątkowany został równocześnie z powstaniem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Z jego inicjatywy zorganizowano w 1909 roku pierwszą wyprawę naukową w Góry Świętokrzyskie, w której brali udział: January Kołodziejczyk (botanik), Edmund Massalski (geograf) i Antoni J. Żmuda (botanik).